You want it darker van Leonard Cohen in het Nederlands vertaald

386
© Sharon Robinson

Kort voor Leonard Cohens dood verscheen zijn laatste album: You want it darker. Het is een bijzonder album met bezwerende songs. In het eerste nummer van Poëziekrant 2017 publiceerde Katelijne De Vuyst haar vertaling van de titelsong. Fris en inhoudelijk correct, maar ik mis iets van de bezwerende rijmen en ritmes van Cohen. Zelf deed ik een poging om op een andere manier dicht bij hem te komen. Vanwege de religieuze context koos ik voor de Gij-vorm. Mijn Nederlandse vertaling van You want it darker zou zingbaar moeten zijn. Werk in wording dat ik hier graag presenteer. Suggesties zijn altijd welkom.

Gij wilt het zwarter

Zijt Gij de dealer, ik ben niet uw man
Zijt Gij de healer, ik ben kreupel en lam
Als de glorie van U is, hoe schaam ik me dan
Gij wilt het zwarter
Ik dood de vlam

Geprezen en verheerlijkt, als het heilig lam
Belasterd en gekruisigd als een gewone man
Miljoenen kaarsen branden voor de hulp die nimmer kwam
Gij wilt het zwarter
Hineni, hineni
Hier ben ik, o Heer

Er is een minnaar in het liedje
Waar ken ik dat liedje van?
Er is een doekje voor het bloeden
Wat een paradoxen, man

In de Schrift staat het geschreven
Je beseft dus dat het kan
Gij wilt het zwarter
Ik dood de vlam

Ze zijn tegen de muur gezet
En de bewakers leggen aan
Ik vocht met mijn demonen
Ze waren burgerlijk en tam
Moorden en verminken, dat ik dat zo maar kan
Gij wilt het zwarter

Hineni, hineni
Hier ben ik, o Heer

Geprezen en verheerlijkt, als het heilig lam
Belasterd en gekruisigd als een gewone man
Miljoenen kaarsen branden voor de hulp die nimmer kwam
Gij wilt het zwarter
Ik dood de vlam

Zijt Gij de dealer, speel me niet aan
Zijt Gij de healer, ik ben kreupel en lam
Als de glorie van U is, hoe schaam ik me dan
Gij wilt het zwarter

Hineni, hineni
Hineni, hineni
Hier ben ik, o Heer,

Hineni
Hineni, hineni
Hineni

© Leonard Cohen, vertaling Peter Theunynck

Middagje Ikea. Kent u dat gevoel?

comic_ikeaEen vrije zaterdag. Wat gaan we doen?

Ik heb zo’n geinig kastje gezien. In

promo bij Ikea. Zullen we? Ja, maar

eerst moet het oude eruit. Zo gefikst. 

Daarna kan de pret niet op…

 

NAAR IKEA

Maak plaats, maak plaats, maak plaats. Ikea heeft zo’n ongelooflijke haast
gratis mee te nemen Zweedse made in China meubeltjes, maar eerst:

maak plaats, ruk los, sleep weg, trap stuk. Hoor je het kraken al
van de te zachte spaanderplaat. Vouw dicht. Tegen de muur ermee

tot het oranje executiepeloton zijn afspraak nakomt. Geniet van hoe
het knarsen van je huiselijk geluk weergalmt tussen de stalen kaken.

De handige montagetips, de eeuwige garantie van het kasticket, de extra
moeren en het inbussleuteltje stillen de honger van het afvalstraatje.

Ga in de file staan. Stoot uit. Stoot aan. Neem aanstoot aan een wegpiraat
en straf hem met je bumper-tegen-bumperpraatjes. Flits. Claxoneer.

Redeneer: eerst is eerst, op is op. Verlaat de snelweg en versper
de afrit. Verwijder je dan tergend traag van al wie door de rooie gaat.

Nog even volle gas vooruit. Volg nu de pijlen naar het heil
van de vierletterstaat: IKEA, huisgod en woonkamerkameraad.

Dump in het ballenbad het grut, snel naar de koopjeshoek. Til op. Pak aan.
Meander door het overbodige. Word lid van de IKEA family. Vlug nog

een blauwe wegsleeptas of waarom niet zo’n handig opvouwkarretje,
dat rijdt zo fijn? Scan in, scan uit. Vergeet de meegraaihotdog niet.

Leg alle stoelen plat. Hoofdsteunen weg. Laad in. Forceer. Rek uit. Verrek.
Vervloek die veel te grote dozen of de veel te kleine kofferbak. Huur in

de wondercamionette. Vervolg. Negeer de volle witte lijn. De flitspaal.
De al te haastige bestelwagenchauffeur tikt op de klok: dag trage slak.

De dozen staan al verticaal tegen je deur. Sleur binnen. Scheur karton.
Ruk open heer die hemelpoort. Wat is het plan? Waar is de inbus dan?

Schiet uit je sloffen. Pas op! Gevaar! Bij het vallen van een meubel
kan een ernstige kwetsuur ontstaan. Kijk uit met die te kleine lettertjes.

Begrijp het mannetje. Leg onder het begin een zachte mat. Werk
stap voor stap. Volg nummertjes. Wees steeds met twee. Leg neer,

druk in, mik, duw en adjusteer, streep met je meeneemplotlood aan,
schuif uit, schroef vast, fixeer: spijkers met koppen nu. Oei. Nee.

Te vroeg. Terug naar af. Waar is de knijptang? Toch bij de buren niet?
En je mobieltje? Toch weer niet plat? Je vrouw? Weer winkelweg?

Vervloek. Verniel. Trap in elkaar. Wacht op het executiepeloton.
Open een Karlsquell op de bank. Het is tenslotte toch je vrije dag. Geniet.

Een vink blijft zingen…

ashraf-fayadh1-1De Palestijns-Saoedische dichter Ashraf Fayadh werd in 2015 ter dood veroordeeld voor het schrijven van ‘blasfemische poëzie’. Na internationaal protest werd zijn doodstraf omgezet tot 8 jaar cel en 16 maal 50 zweepslagen.

Ter gelegenheid van de ‘Dag van de gevangen schrijver’ brachten Belgische en buitenlandse schrijvers in Bozar een hommage aan Ashraf.  Ze lazen elk een tekst van 50 woorden voor. Woorden als zweepslagen. Dit waren mijn 50 woorden.

Een vink blijft zingen
achter tralies.

Een vink blijft zingen
met een kap op de kooi.

Een vink blijft zingen
op water en brood.

In het holst van de winter
blijft de vink zingen.

Schroei haar ogen dicht
en zingen doet de vink.

God schiep de vink
om te zingen.

Vaarwel Leonard, ik zal je missen…

unknownSla een kruis voor de merrie, haar cowboy ging heen…

Een zwarte dag voor de poëzie, die grillige merrie die zo vaardig, zo liefdevol en zorgzaam bereden werd door die warmhartige, geniale Canadese cowboy Leonard Cohen.

Nooit zullen we je warme, diepe stem vergeten.
Je zingende zinnen, je zinderende beelden, je dartele rijmen, je humor, je menszijn. Bedankt voor je mildheid en generositeit. Jouw stem zal in deze gure tijden node gemist worden. Gelukkig kunnen we altijd weer onze batterijen opladen in jouw tower of song.

Ik hoop dat je rust en liefde vindt  ‘a thousand kisses deep’. Daar ligt zeker een Nobelprijs op je te wachten.

I am your fan.

ode aan de ING vorm

ingElke zaterdag voor het nieuws van acht uur wordt in het programma Bonus op radio 1 een actualiteitsgedicht uitgezonden. Op 15 oktober 2016 was het mijn beurt om mijn poëtische licht over de gebeurtenissen van de voorbije week te laten schijnen. Ik liet mij o.a. inspireren door de hakbijl van ING en de capriolen van Donald Trump. Het gedicht reflecteert op de verruwing, versnelling, verdonalding en vermarkting van het leven. Het sluit ook perfect aan bij de CETA discussie die momenteel woedt.

Hieronder kun je het lezen. Wil je het beluisteren? Klik dan hier.

Ik schreef in diezelfde week nog een ander gedicht. Hiervan krijg jij als lezer van deze blog de primeur. Maar nog even geduld, eerst het gedicht voor radio 1.

ode aan de ING vorm

vermarketing, verdonalding
verslaving en versluiering
verblinding en verbastering

verdoving en verduistering
verharding en verhuftering
verwatering van de verstandhouding

verhoging van de winstneming
verheerlijking van homebanking
verbanning van de vakvereniging

verwarring en verwildering
verdwazing en verbittering
verbreking van iedere verbinding

verkrachting en vernedering
verkilling en verkleutering
o de verankering van de verstandsverbijstering

© Peter Theunynck

 

Nu het extraatje: een gedicht geschreven naar aanleiding van o.a. gebeurtenissen in Tremelo, waar de burgemeester vreemd reageerde op de komst van een Marokkaans stel dat daar een winkel wou openen.

Stel,

het woord huidskleur is opgelost in een bad,
het begrip volk staat blank en vaderland
loopt minder hard van stapel, want
vader heeft zijn achterwerk verbrand.

Een baan bekommert zich niet langer om een sjaal,
een dorp als Tremelo maakt geen melaatsen
meer van mensen die Karima heten.
Papieren landen als parkieten op je hand.

Calais wordt weer gewoon een slapend stadje
door opaal gekust. De jungle is van Mowgli
en Bagheera. Zelfs het engste land gaat open.
Amerika stuurt Donald naar zijn Disneyland.

© Peter Theunynck

Nobelprijs voor Leonard Cohen

 

leonard-cohen-gi
Photo By: Leonard Cohen’s official site

Zo jammer. De Nobelprijs 2016 gaat naar de verkeerde zanger.

Als één singer-songwriter die prijs echt verdient, is het wel Leonard Cohen. Die man is een dichter pur sang. Zijn teksten worden ondersteund door zijn muziek en daardoor bereiken ze een wereldwijd publiek, maar ze hebben die muziek niet nodig om te zingen.

De beste songs van Cohen zijn verbluffende gedichten. Denk aan ‘A thousand kisses deep’: onwaarschijnlijk mooie beelden krijg je daar te lezen! Telkens slaagt hij erin om zijn lezers en luisteraars op het puntje van hun stoel te krijgen. Je kunt zijn teksten honderd keer opnieuw lezen en telkens ontdek je er iets nieuws, iets anders in.

Mijn vraag aan het Zweedse Nobelcomité is duidelijk. ‘Dames en heren, zet uw fout recht en geef de prijs volgend jaar aan Cohen, een songwriter wiens teksten echt beklijven omdat ze poëzie zijn.’

Als je op het zoekvenster van mijn blog Cohen intikt, vind je een paar vertalingen van zijn teksten. Aartsmoeilijk is dat, omdat… het echte poëzie is.

Sorry Bob. Je maakt geweldige songs, maar de teksten van Leonard zijn gewoon beter. Leonard, niet onrustig worden: er komen andere tijden.

Wist je dat Cohen ook ongelooflijk kan speechen? Kijk eens naar zijn Prince of Asturias speech.

Als alles kan, kan niets kapot: een ontroerende muziektheatervoorstelling over dementie

 

1f80607f-8c96-4723-9e08-96d6d26364df

De dans is een wandelende stokroos.
De dans is een tulp op hoge hakken.
De dans is een rok in de wind.
De dans is een leger boshyacinten.

Vandaag ging Als alles kan, kan niets kapot in première. Het stuk gaat over een oma ‘die verdwaald is in haar hoofd’.  De oma was vroeger danseres. Plots gebeuren er vreemde dingen met haar. Haar kleindochter Lizzie weet niet wat ze daarover moet denken.

Het is de eerste muziektheatervoorstelling van het theatercollectief Kopseer (Stan Nieuwenhuis, Aline Goffin en Olympe Tits).

Stan en Aline vroegen mij om een poëtische theatertekst te schrijven rond ‘dementie’. Die is op een intelligente manier in de voorstelling verwerkt. Het levert grappige, ontroerende en beklijvende scènes op. Op youtube kun je een stukje van de voorstelling bekijken. Wil je weten waar je dit nieuwe stuk nog kunt bekijken? Stuur een mailtje naar stan@nieuwenhuis.be.

Ben je op zoek naar treffende getuigenissen over dementie? Dan moet je hier klikken.